An tslí a reáchtáiltear reifrinn

Tá cúig ábhar leagtha amach sa  Rún ina gceadaítear bunú an Tionóil atá le breithniú ag an Tionól. An ceathrú ceann díobh seo ná an bealach a reáchtáiltear reifrinn.

Nuair a bheidh an t-ábhar breithnithe ag an Tionól, scríobhfar tuarascáil agus cuirfear moltaí faoi bhráid Thithe an Oireachtais.

Sceideal na gCruinnithe

Faoin Tionól atá sé struchtúr a leagan síos dá chlár oibre agus dáta a shocrú chun an t-ábhar seo a bhreithniú. Ag an seisiún príobháideach le linn chruinniú Mheán Fómhair, shocraigh na Comhaltaí ord an dá ábhar a bhí fanta ag an Tionól a athrú, parlaimintí ar théarma seasta agus an  bealach a dtionóltar reifrinn faoi seach.

Breithneoidh an Tionól an t-ábhar sin anois an 13-14 Eanáir 2018. Cliceáil ar an dáta thuas chun féachaint ar ábhar a cuireadh faoi bhráid an Tionóil an deireadh seachtaine sin. 

Tá féilire de dhátaí cruinnithe ar fad an Tionóil le fáil anseo

Clár na hOibre

Nuair a bhí an rún chun bunú an Tionóil á mholadh in dhá Theach an Oireachtais, dúirt an tAire English an méid seo a leanas maidir leis an ábhar:

“That said, we will ask the citizens' assembly to make recommendations to the Dáil on further constitutional changes, including on the eighth amendment, on fixed-term parliaments and on the manner in which referenda are held, for example, whether super referendum days, whereby a significant number of referenda take place on the same day, should be held.”

Tá óráid iomlán an Aire English le fáil le léamh anseo

Ábhar Cúlra

D'fhéadfadh an t-ábhar seo a leanas a bheith úsáideach nuair a bheifí ag breithniú an ábhair seo - 

Reachtaíocht
An Coimisiún Reifrinn 

Is é is an Coimisiún Reifrinn ann ná comhlacht neamhspleách a mhíníonn ábhar na dtograí reifrinn, a chuireann feasacht an phobail ar reifreann chun cinn agus a thugann spreagadh do na toghthóirí vótáil.  Tá cead ag an Aire Comhshaoil, Pobail agus Rialtais Áitiúil Coimisiún a cheapadh aon uair atá reifreann le rith. Tá tuilleadh eolais faoin gCoimisiún Reifrinn le fáil ar a láithreán gréasáin - www.refcom.ie .

Tá tuarascáil foilsithe i ndiaidh gach reifrinn ag gach Coimisiún Reifrinn go dtí seo. Tá na tuarascálacha sin le fáil le léamh thíos: 

Cáipéisí foilsithe ag An Roinn Tithíochta, Pleanála agust Rialtais Áitiúil 

Tá roinnt doiciméad curtha i dtoll a chéile ag an Roinn Tithíochta Pleanála agus Rialtais Áitiúil (an Roinn Comhshaoil, Pobail agus Rialtais Áitiúil roimhe seo) ar an ábhar seo ina measc:

Aighneachtaí

Thug an Tionól cuireadh do dhaoine den phobal, do ghrúpaí ionadaíochta agus d'eagraíochtaí saoránach aighneacht a dhéanamh ar an ábhar seo.  Osclaíodh an próiseas aighneachtaí go foirmeálta an 13 Samhain 2017 agus dúnadh é ag  an 22 Nollaig 2017.

Chun aighneachtaí ar an ábhar seo a léamh cliceáil anseo

  • Cáipéis Eolais

Is é an aidhm atá leis an cháipéis eolais na príomhcheisteanna/ábhair/téamaí atá luaite sna haighneachtaí a shainaithint in ord éilimh. Tá téacs iomlán an 206 aighneacht atá foilsithe ar fáil le léamh anseo. Tá siad leagtha amach ag Rúnaíocht an Tionóil de réir réimsí leathana téamacha agus rinneadh iarracht cuid de na tuairimí a fuarthas a chur i láthair.

Tá an Tuarascáil ar fáil le léamh anseo.

Moltaí

I ndiaidh vótáil i bhfoirm páipéar ballóide agus tar éis deireadh seachtaine plé a bhí dírithe ar roinnt réimsí a thángthas ar na moltaí. Áirítear ar na réimsí sin stair na reifreann in Éirinn, an cúlra dlí, rialacháin a bhaineann le reifreann, tionchar rialachán ar na meáin chumarsáide, líon a vótálann, 'oll'-reifrinn agus tionscnaimh saoránach.

Bhí 11 cheist ar fad ar an bpáipéar ballóide agus thángthas ar na moltaí trí vóta tromlaigh.

Rinne an Tionól na moltaí seo leanas;

  1. Vótáil 94% go dtabharfadh Coimisiún Toghcháin buan faoi fheidhmeanna an Choimisiúin Reifrinn;
  2. Vótáil 94% go mbeadh sé d'oibleagáid ar an gCoimisiún Reifrinn tuairim a thabhairt ar nithe suntasacha a mbeadh díospóid dlí nó fíorasach ag baint leo le linn feachtas reifrinn an fhearann poiblí (lena n-áirítear ar na meáin shóisialta);
  3. Vótáil 87% i bhfabhar na staide reatha nach bhfuil cead ag an Rialtas airgead poiblí a chaitheamh ar son taobh amháin i bhfeachtas reifrinn;
  4. Vótáil 68% gur cheart don Rialtas an t-airgead céanna a chur ar fáil ar an dá thaobh i bhfeachtas reifrinn.
  5. Rinne an Tionól roinnt moltaí maidir le caiteachas ar fheachtais reifrinn, is iad sin:
          • Vótáil 98% go ndéanfadh an tOireachtas córas a fhorbairt agus a chur i bhfeidhm le teorainn a chur ar chaiteachas le linn feachtais reifrinn a fhorbairt do pháirtithe polaitíochta cláraithe, grúpaí feachtais agus daoine aonair.
          • Vótáil 72% cosc a chur shíntiúis ó dhaoine gan ainm do pháirtithe polaitíochta cláraithe agus do ghrúpaí feachtais;
  6. Vótáil 80% níos mó ná reifreann amháin a ghairm ar shaincheisteanna nach mbaineann lena chéile ag an am céanna.
  7. Sa chás go mbeadh níos mó ná reifreann amháin ann ag an am céanna, vótáil an Tionóil nár cheart níos mó ná péire a ghairm (41.7%);
  8. Rinne an Tionól roinnt moltaí maidir le vótáil ilrogha, is iad sin:
          • Vótáil 76% i bhfabhar níos mó ná dhá rogha a bheith ar pháipéar ballóide i reifreann bunreachta.
          • Vótáil 52% i bhfabhar gur PR STV a chinnfeadh an toradh nuair a bheadh níos mó ná dhá rogha ar an bpáipéar ballóide i reifreann bunreachta;
  9. Vótáil 89% i bhfabhar gur cheart i bprionsabal don Oireachtas agus don Rialtas feidhm a thabhairt do thoradh reifrinn laistigh de 5 bliana;
  10. Vótáil an Tionól ar roinnt bearta chun cur le líon na ndaoine a vótálann i reifrinn, is iad sin;
          • Vótáil 56% i bhfabhar vótáil luath sna seachtainí roimh an toghchán
          • Vótáil 100% i bhfabhar vótáil ar an deireadh seachtaine;
          • Vótáil 70% i bhfabhar vótáil ar líne;
          • Vótáil 83% i bhfabhar vóta poist a bheith ar fáil níos forleithne;
          • Vótáil 89% i bhfabhar a bheith ábalta vóta a chaitheamh in aon stáisiún vótála sa Stát;
          • Vótáil 95% go ndéanfaí lucht vótála incháilithe a áireamh go huathoibríoch ar an gclár toghthóirí;
          • Vótáil 80% i bhfabhar an aois vótála a laghdú go 16;
          • Vótáil 77% i bhfabhar cead a thabhairt do lucht vótála, a bheadh incháilithe vóta a chaitheamh murach go bhfuil cónaí orthu lasmuigh den Stát, vóta a chaitheamh mura bhfuil cónaí orthu lasmuigh den Stát nach mó ná cúig bliana.
          • Vótáil 96% i bhfabhar níos mó eolais a bheith ar fáil do lucht vótála ar Reifrinn;

TABHAIR AR AIRD: Maidir leis an moladh vótáil a shíneadh thar roinnt laethanta, vótáil 51% de bhaill an Tionóil INA CHOINNE agus 49% INA FHABHAR; Maidir leis an moladh vótáil a bheith éigeantach, vótáil 85% de bhaill an Tionóil INA CHOINNE agus 15% INA FHABHAR;

11. Vótáil an Tionóil ar roinnt tograí maidir le tionscnaimh saoránach, is iad sin:

          • Vótáil 69% i bhfabhar togra do reifreann bunreachta a chur faoi bhráid na ndaoine;
          • Vótáil 69% i bhfabhar tionscnamh saoránach chun togra ar athrú atá beartaithe ar reachtaíocht a chur faoi bhráid na ndaoine (reachtaíocht a achtú, athrú nó a aisghairm san áireamh)
          • Vótáil 83% i bhfabhar tionscnamh ó shaoránaigh mír a chuir ar an gclár lena cinneadh ag an Oireachtas.

Forbairtí in Earcaíocht Comhaltaí – Feabhra 2018

Ó tugadh an cruinniú deireadh seachtaine is déanaí den Tionól Saoránach chun críche an 13-14 Eanáir 2018, nuair a bhreithníodh agus a vótáladh ar an mBealach ina ritear Reifrinn, cuireadh Cathaoirleach an Tionóil, an Breitheamh Mary Laffoy ar an eolas go raibh seachtar comhaltaí nua i láthair agus ag vótáil agus go raibh siad earcaithe ar bhealach nach raibh ag comhlíonadh na modheolaíochta comhaontaithe earcaíochta do chomhaltaí an Tionóil. Tugadh an t-ábhar seo ar aird an Chathaoirligh, tar éis seiceáil randamach ar an modheolaíocht earcaíochta atá comhaontaithe ag Rúnaíocht an Tionóil. Ardaíodh an t-ábhar le RED C Research and Marketing Ltd ansin, atá freagrach as comhaltaí an Tionóil a earcú agus thug siadsan faoi iniúchadh forleathan. Is féidir torthaí an iniúchta sin a léamh thíos.

Inniu, an 21 Feabhra 2018, tá ráiteas iomlán ar an ábhar curtha ar fáil ag an gCathaoirleach, agus is féidir é sin a léamh anseo. Is féidir ráiteas ar leithligh RED C, a chuireann mionsonraí breise ar fáil ar an ábhar sin a léamh anseo.

Cliceáil ar na naisc thíos le do thoil le rochtain a fháil ar na doiciméid seo a leanas:

Tagraítear do na doiciméid bhreise seo san iniúchadh inmheánach atá ullmhaithe ag RED C agus is féidir iad a fháil anseo ar ár láithreán gréasáin. Ar mhaithe le so-rochtaineacht, tá siad inrochtana freisin trí chliceáil ar na naisc thíos:

Tuarascáil

Tá tuarascáil an Tionóil ar fáil anseo

Cartlann na bhFíseán

Beifear ábalta breathnú ar fhíseán cartlainne anseo