An Chéad Cruinniú maidir leis conas is féidir leis an Stát a chinntiú go mbeidh Éire ina ceannródaí maidir le dul i ngleic leis an athrú aeráide

Bhí cruinniú ag an Tionól ar an deireadh seachtaine idir an 30 Meán Fómhair agus an 1 Deireadh Fómhair 2017 ar an ábhar mar a fhéadfaidh an Stát tír cheannródaíoch a dhéanamh d'Éirinn maidir le dul i ngleic le hAthrú Aeráide.

An chéad cruinniú den Tionól Saoránach maidir leis an mar a fhéadfaidh an Stát tír cheannródaíoch a dhéanamh d'Éirinn maidir le dul i ngleic le hAthrú Aeráide - Clár Oibre

Imeachtaí an tSathairn

Tá an chéad óráid a thug an Cathaoirleach Mary Laffoy don Tionól ar an Satharn ar fáil anseo.

Seisiún 1:Eolaíocht an Athraithe Aeráide

Is léachtóir é Conor sa Roinn Tíreolaíochta in Ollscoil Mhá Nuad, a bhain PhD amach sa bhliain 2007. Tá Conor ina stiúrthóir ar an MSc in Athrú Aeráide in Ollscoil Mhá Nuad ó cuireadh tús leis an gcúrsa sin sa bhliain 2008.  Baineann a chuid taighde le réimse leathan ábhar le haird ar leith ar an éifeacht atá ag athrú aeráide a shamhaltú, ar neamhchinnteacht a thomhais agus ar iniúchadh a dhéanamh ar na bealaí gur féidir an neamhchinnteacht a bhaineann leis an todhchaí a imeascadh le cinntí a dhéanamh, ar aimsiú agus ar admháil chomharthaí Athraithe Aeráide ó bhreathnóireacht agus athchruthú agus anailís ar thaifid fhadtéarmacha chúinsí tábhachtacha inathraithe agus ar na dinimicí sóisialta a bhaineann le hoiriúnú d’athrú aeráide a thuiscint.

Tá Conor ar an gCoiste Náisiúnta Oiriúnaithe agus bhí sé ina shainléirmheastóir do thuairiscí an Phainéil Idir-Rialtais ar Athrú Aeráide.

Chomh maith leis an bpáipéar a chuir an Dr. Murphy i láthair "Eolaíocht an Athraithe Aeráide", bhí taispeántas sleamhnán ar fáil. Is féidir féachaint siar anseo ar chur i láthair an Dr. Murphy don Tionól. 

Seisiún 2: Athrú Aeráide i gComhthéacs Comhshaoil níos leithne
          • Laura Burke Uasal (An Ghníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil)

Tá Laura Burke ina Stiúrthóir Ginearálta ar an nGníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil, Éirinn. Toghadh Laura ina Cathaoirleach ar Bhord Bainistíochta na Gníomhaireachta Eorpaigh Comhshaoil sa bhliain 2017.  Tá Laura ina Cathaoirleach freisin ar an nGrúpa Comhairleach do Dhúshlán Sochaíoch 5 don togra Horizon 2020.  Sular thosaigh sí ag obair leis an nGníomhaireacht um Chaomhnú Comhshaoil, bhí sí ag obair san earnáil phríobháideach.

Is céimí í Laura san innealtóireacht cheimiceach de chuid Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath, tá MSc aici ó Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath agus tá sí ina Stiúrthóir Cairte.  Bronnadh Gradam Céimí Oirirce uirthi ó Chumann na gCéimithe Innealtóireachta sa Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath sa bhliain 2016.

Chomh maith leis an bpáipéar a chuir an tUas. Burke i láthair, bhí taispeántas sleamhnán ar fáil. Is féidir féachaint siar anseo ar chur i láthair an tUas. Burke don Tionól. 

Seisiún 3: Dul i ngleic le hathrú aeráide - na hiarrachtaí atá ar bun faoi láthair in Éirinn agus go hIdirnáisiúnta
          • An tUas. Joseph Curtin (IIEA)

Is é Joseph Curtin Comhalta Sinsearach pholasaí athraithe aeráide an Fhorais um Ghnóthaí Idirnáisiúnta agus Eorpacha agus tá sé ina Chomhalta Taighde sa bhForas um Thaighde Comhshaoil, Coláiste na hOllscoile Corcaigh. Tá sé ina bhall freisin de Chomhairle Comhairleach an Rialtais ar athrú aeráide. Tá taighde cuimsitheach déanta aige agus ábhar cuimsitheach scríofa aige ar idirbheartaíocht idirnáisiúnta aeráide, ar pholasaí aeráide an Aontais Eorpaigh, ar pholasaí aeráide na hÉireann, agus conas saoránaigh a mhealladh isteach sa phróiseas aistrithe ísealcharbóin. Is céimí de chuid Scoil na hEacnamaíochta i Londain agus Coláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath é. 

Chomh maith leis an bpáipéar a chuir an tUas. Curtin i láthair, bhí taispeántas sleamhnán ar fáil. Is féidir féachaint siar anseo ar chur i láthair an tUas. Curtin don Tionól. 

Seisiún 4: An Tionchar atá ag Athrú Aeráide - Fianaise agus Taithí Idirnáisiúnta

Tá Peter ina Stiúrthóir Gníomhach ar Oifig Mheitéareolaíochta Ionad Hadley (MOHC) agus tá sé ina Ollamh Aimsithe agus Admhála in Ollscoil Exeter. Agus maoirseacht á déanamh aige ar threorú eolaíoch Ionad Hadley, déanann Peter ionadaíocht thar ceann an Ionaid d’Urraitheoirí Rialtais na Ríochta Aontaithe, go háirithe BEIS agus Defra, a thugann maoiniú don Chroí-chlár eolaíochta ar son Rialtas na Ríochta Aontaithe. Is Ceannasaí é Peter freisin ar chomhordú eolaíochta na Páirtnéireachta Eolaíocht Aeráide do Sheirbhísí sa tSín, clár taighde a thugann le chéile an taighde is fearr sa Ríocht Aontaithe agus sa tSín maidir le taighde aeráide do sheirbhísí aeráide.

Is saineolaí é Peter ar athrú aeráide a admháil do chúiseanna nádúrtha nó mar thoradh ar ghníomhaíochtaí daonna agus bhí sé ina Cheannasaí Straitéiseach Eolaíochta ar na réimsí a bhain le Monatóireacht agus Admháil laistigh de MOHC. Bhí Peter ina Údar Rannpháirteach ar Thríú Thuairisc Mheasúnaithe an Phainéil Idir-Rialtais ar Athrú Aeráide (IPCC) agus bhí an-bhaint aige leis an gCeathrú Tuairisc Mheasúnaithe de chuid an Phainéil Idir-Rialtais a scríobh ina Údar Ceannasach don tuairisc ó Ghrúpa Oibre 1 ar an mBunús Eolaíocht Fhisiceach agus an Tuairisc Shintéise, a chuimsíonn éifeachtaí, oiriúnú agus maolú chomh maith. Bhí sé ina Údar Ceannasach Comhordaithe ar Chaibidil 10 (Athrú aeráide a aimsiú agus a admháil: idir dhomhanda agus réigiúnach) de Ghrúpa Oibre 1 den Phainéal Idir-Rialtais ARS.

Chomh maith leis an bpáipéar a chuir an Dr. Stott i láthair "An Tionchar atá ag Athrú Aeráide - Fianaise agus Taithí Idirnáisiúnta", bhí taispeántas sleamhnán ar fáil. Is féidir féachaint siar anseo ar chur i láthair an Dr. Stott don Tionól. 

Seisiún 5: Stádas Reatha na hAeráide in Éirinn

Rinne Saji Varghese staidéar ar B.Sc. (Fisic) agus M.Sc. (Meitéareolaíocht) san India.  Bhain sé Ph.D. sa mhúnlú radaíochta fad-thonn amach ón Ionad Ard-Taighde Eolaíochta Jawaharlal Nehru san India freisin sa bhliain 2003.  Bhí sé ag obair le hOllscoil na hÉireann, Gaillimh ó 2004 ar shamhaltú aeráide réigiúnach, samhaltú chaighdeáin aeir agus córas a fhorbairt in Éirinn chun luaithreach bolcán a thuar go dtí gur thosaigh sé ag obair le Met Éireann sa bhliain 2011.  Ón mbliain 2016, tá sé ina Cheannasaí ar an Rannóg Taighde, Comhshaoil agus Feidhmithe i Met Éireann. Tá suim ar leith aige sna réimsí taighde a bhaineann leis an timpeallacht theirmeach gar don dromchla, teoiric aistrithe radantach agus samhaltú, samhaltú aeráide/caighdeán aeir, luaithreach bolcán a thuar, uirlisí meitéareolaíochta agus iar-phróiseáil ar shonraí réamhaisnéise.

Chomh maith leis an bpáipéar a chuir an tUas. Varghese i láthair "Stádas Reatha na hAeráide in Éirinn", bhí taispeántas sleamhnán ar fáil. Is féidir féachaint siar anseo ar chur i láthair an tUas. Varghese don Tionól. 

Seisiún 6: An Plean Náisiúnta Maolúcháin agus an Dréachtchreat Oiriúnaithe agus Seisiún 7: An Comhrá Náisiúnta ar Athrú Aeráide

Is é Brian Carroll an tArd-Rúnaí Cúnta atá i gceannas ar an bhfeidhm Comhshaoil agus Gníomhaithe ar son na hAeráide sa Roinn Cumarsáide, Gníomhaithe ar son na hAeráide agus Comhshaoil. Thosaigh Brian ag obair leis an Roinn sa bhliain 2008, agus bhí sé ina Ard-Rúnaí Cúnta d’Acmhainní Nádúrtha, ina Cheannasaí Dícharbónaithe agus Ceannasaí Airgeadais agus Gnóthaí Corparáideacha sular thosaigh sé sa bpost atá aige anois. Tá taithí leathan aige sa tseirbhís phoiblí, áit a mbíodh sé ag obair sa Roinn Airgeadais, sa Roinn Gnóthaí Eachtracha agus sa Roinn Dlí agus Cirt. Tá céimeanna ag Brian i réimsí gnó, antraipeolaíochta agus eacnamaíochta, agus is céimí é de chuid Choláiste Ollscoile, Baile Átha Cliath, Choláiste na Tríonóide, Baile Átha Cliath, an Fhorais um Riarachán Poiblí, agus de chuid Scoil Ghnó Bhaile Átha Cliath.

Chomh maith leis an bpáipéar a chuir an tUas Brian Carroll i láthair "An Plean Náisiúnta Maolúcháin agus an Dréachtchreat Oiriúnaithe", bhí taispeántas sleamhnán ar fáil. Is féidir féachaint siar anseo ar chur i láthair an tUas. Carroll don Tionól. 

Thug an tUas. Brian O’Carroll an cur i láthair ar an gComhrá Náisiúnta ar Athrú Aeráide freisin* agus is féidir é a fheiceáil anseo. Ina dhiaidh sin bhí plé comhchéime ann i measc Comhaltaí áit ar phlé siad na bealaí a bhféadfaí saoránaigh a mhealladh le bheith páirteach sa Phlé Náisiúnta. Roinneadh tuairimí na gComhaltaí go poiblí i seisiún aiseolais. Tá trascríobh den seisiún seo le fáil le léamh anseo agus is féidir féachaint air anseo

Tar éis na hócáide, d’ullmhaigh an Rúnaíocht doiciméad a rinne achoimre ar na príomhphointí a rinne na Comhaltaí le linn an tseisiúin aiseolais.

* Níor éirigh leis an Uas. Pat Gilroy freastal ar an Tionól Saoránach de bharr chúinsí pearsanta.

Imeachtaí an Domhnaigh

Ar an Domhnach, labhair na cainteoirí seo a leanas leis an Tionól Saoránach:

Seisiúin Earnálacha: Fuinneamh
Seisiún 1: Conas mar a dhéanaim an baile agus an tionad oibre a théamh, a chumhachtú agus a sheirbhísiú?
          • An tUas. Marie Donnelly, Iar-Stiúrthóir ar Ábhar Inathnuaite, Taighde agus Nuálaíochta agus Éifeachtúlacht Fuinnimh ar DG Energy Choimisiún na hEorpa

Sna tríocha bliain a raibh sí ag obair le Coimisiún na hEorpa, tá Marie ina hurlabhraí ceannasach ar mhaithe le polasaithe agus straitéisí a chur in oiriúint don todhchaí - géarú leis an aistriú fuinnimh ar an gceann is déanaí díobh seo. Mar Stiúrthóir ar Ábhar Inathnuaite, Éifeachtúlacht Fuinnimh agus Nuálaíocht, ar DG Energy i gCoimisiún na hEorpa, d’fhorbair sí gnéithe tábhachtacha den phacáiste ‘Fuinneamh Glan do Mhuintir na hEorpa ar Fad’ a raibh sé mar aidhm aige túsáite a thabhairt d’éifeachtúlacht fuinnimh, ceannasaíocht dhomhanda a bhaint amach maidir le fuinneamh inathnuaite agus margadh cothrom a sholáthar do thomhaltóirí.

Tá Marie ina ball reatha de Choiste Rialachais MaREI, den Ionad taighde, forbartha agus nuálaíochta mara agus fuinneamh inathnuaite a dtacaíonn Fondúireacht Eolaíochta Éireann leis agus comhordaithe ag an bhForas um Thaighde Comhshaoil ag Coláiste na hOllscoile Corcaigh. Tá sí ar Choiste Stiúrtha an Ionaid Idirnáisiúnta um Thaighde Fuinnimh, áis den chéad scoth a bunaíodh chun eolaíocht nua a chur i bhfeidhm sa spás fuinnimh agus arna óstáil ag Foras Tyndall.

Chomh maith leis an bpáipéar a chuir an tUas. Marie Donnelly i láthair, bhí taispeántas sleamhnán ar fáil. Is féidir féachaint siar anseo ar chur i láthair an tUas. Donnelly don Tionól. 

Seisiún 2: Conas mar a dhéanfainn an baile agus an tionad oibre a théamh, a chumhachtú agus a sheirbhísiú dá mba ceannródaí domhanda í Éire?
          • An Dr. Brian Motherway (An Ghníomhaireacht Idirnáisiúnta Fuinnimh)

Tá an Dr. Brian Motherway ina Cheannasaí ar an Rannóg um Éifeachtúlacht Fuinnimh sa bhForas Idirnáisiúnta Fuinnimh, agus réimse clár anailísigh for-rochtana a thacaíonn le héifeachtúlacht fhuinnimh ar fud an domhain á mhaoirsiú aige. Sular thosaigh sé ag obair leis an bhForas Idirnáisiúnta Fuinnimh ba é Brian Príomhfheidhmeannach Údarás Fuinnimh Inmharthana na hÉireann. Tá Céimeanna Baitsiléara agus Céimeanna Máistreachta ag Brian san innealtóireacht agus tá PhD aige sa tsocheolaíocht.

Chomh maith leis an bpáipéar a chuir an Dr. Brian Motherway i láthair, bhí taispeántas sleamhnán ar fáil. Is féidir féachaint siar anseo ar chur i láthair an Dr. Motherway don Tionól. 

Seisiún 3: Fuinneamh a Ghiniúint agus Samplaí maidir le hÉifeachtúlacht
          • An tUas. Paul Kenny (Gníomhaireacht Fhuinnimh Thiobraid Árann)  

Is é Paul Kenny Phríomhfheidhmeannach Ghníomhaireacht Fuinnimh Thiobraid Árann, comhlacht comhairleoireachta fuinnimh neamh-bhrabúsach ar son leas an phobail. Tá Paul ag obair sa réimse fuinnimh inmharthana le haon bhliain déag anuas agus d’oibrigh sé ar chláir shuntasacha iarfheistithe, feirmeacha gaoithe pobail, éifeachtúlacht fuinnimh san earnáil phoiblí agus is eisean an ceannródaí a spreag rath an chláir Superhomes, an clár náisiúnta iarfheistithe. Is innealtóir meicniúil cairte é Paul le céim chéad onóracha ón gColáiste Ollscoile, Baile Átha Cliath agus tá críoch á chur aige faoi láthair le MSc i bhfuinneamh ó Heriot Watt i nDún Éideann. Tá Paul ina leas-uachtarán ar Chónaidhm Ghníomhaireachtaí Áitiúla agus Réigiúnacha Fuinnimh na hEorpa agus ainmníodh é le déanaí mar dhuine de na 20 príomh-dhaoine in Éirinn a bheadh mar cheannasaithe ar fhreagra na tíre seo i leith athraithe aeráide.

Chomh maith leis an bpáipéar a chuir an tUas Paul Kenny i láthair, bhí taispeántas sleamhnán ar fáil. Is féidir féachaint siar anseo ar chur i láthair an tUas. Kenny don Tionól. 

Tá naoi mbliana caite ag Neil ag treorú na n-earnálacha poiblí agus príobháideacha chun fíor-chéimeanna a thógáil chun athrú aeráide a mhaolú trí úsáid a bhaint as a chóras nua - The GreenPlan. Áirítear anseo cainteanna ag ardleibhéal leis an Aontas Eorpach agus le Rialtais Idirnáisiúnta, lena n-áirítear dhá threoir de chuid an Aontais Eorpaigh a scríobhadh do Chaighdeán Aeir agus d’Úsáid Uisce. Sa bhliain 2012, ba é Stáisiún Dóiteáin Chill Bharróg, Baile Átha Cliath, an chéad Stáisiún Dóiteáin ar domhan a bhí neodrach ó thaobh cúrsaí carbóin de, trí Chóras Neil a úsáid. Laghdaigh sé seo an t-éileamh fuinnimh a bhí ag Seirbhís Dóiteáin Bhaile Átha Cliath 44%, i bhfad chun cinn ar spriocanna 2020.  Mar Chomhalta Ashoka agus mar Fhiontraí Sóisialta, tá straitéisí coirtithe forbartha ag Neil agus modhanna chun fíor-fhorbairt inmharthana a dhaingniú trí fhíor-ghníomhaíochtaí a úsáid chun Athrú Aeráide a mhaolú. Le déanaí, tá a chuid oibre aistrithe ag Neil chuig cúrsa traenála saor in aisce ar an idirlíon a thugann treoir do phobail ar fud an domhain chun fíor-thionchar a imirt, an lorg carbóin a ísliú agus airgead a shábháil. Is fear dóiteáin Neil i gcónaí agus is paraimheicneoir lánaimseartha freisin é.

Chomh maith leis an bpáipéar a chuir an tUas. Neil McCabe i láthair "The Story of Kilbarrack Fire Station", bhí taispeántas sleamhnán ar fáil. Is féidir féachaint siar anseo ar chur i láthair an tUas. McCabe don Tionól. 

          • An tUas. Donna Garland (Codema)

Tá Donna ag obair i Codema - Gníomhaireacht Fuinnimh Bhaile Átha Cliath ó 2013. Is leictreoir cáilithe í le BEng i bhFuinneamh agus Innealtóireacht Comhshaoil, agus MSc i bPleanáil Fuinnimh Inmharthana agus Bainistíocht ó Ollscoil Aalbord, An Danmhairg. Tá críoch á chur aici faoi láthair le PhD in Innealtóireacht Fuinnimh leis an nGrúpa um Shamhaltú agus Polasaí Fuinnimh i gColáiste na hOllscoile Corcaigh. Mar Phleanálaí Straitéiseach Fuinnimh Inmharthana do Codema, tá Donna ag obair ar mhonatóireacht agus ar an dul chun cinn a thuairisciú maidir leis an bPlean Gnímh i dtaca le Fuinneamh Inmharthana do Chathair Bhaile Átha Cliath de réir an togra ‘Cúnant na Méaraí’ de chuid an Aontais Eorpaigh. Chruthaigh Donna an chéad Anailís ar Éileamh ar Fhuinneamh Spásúil in Éirinn do na húdaráis áitiúla ar fad i mBaile Átha Cliath chun fuinneamh agus pleanáil spásúil a chomhtháthú ag leibhéal áitiúil. Tá Donna ag obair freisin ar na chéad Chórais Teasa Dúiche a chur i bhfeidhm i mBaile Átha Cliath le Cathair Bhaile Átha Cliath agus Comhairlí Contae Bhaile Átha Cliath Theas, agus tá sí ina Comhairleoir Teicniúil ar thogra Interreg Thiar-Thuaidh na hEorpa de chuid an Aontais Eorpaigh. Is í an t-údar ceannasach í ar an gcéad thuairisc ar leibhéal náisiúnta maidir le ‘Treoir do Théamh Dúiche in Éirinn’, maoinithe ag Údarás Fuinnimh Inmharthana na hÉireann. Tá Donna freagrach as pleanáil fuinnimh ag leibhéal áitiúil atá straitéiseach agus bunaithe ar ghníomh agus polasaí fuinnimh a fhorbairt.

Chomh maith leis an bpáipéar a chuir an tUas. Donna Gartland i láthair, bhí taispeántas sleamhnán ar fáil. Is féidir féachaint siar anseo ar chur i láthair an tUas. Gartland don Tionól. 

ráitis dheiridh an Chathaoirligh ag deireadh na hócáide ar fáil anseo.   

Breithniú

Ghlac na saoránaigh páirt i bplé comhchéime le linn an deiridh seachtaine agus éascaitheoirí ag gach bord chun cabhrú leo. Tá tuilleadh eolais maidir leis an bpróiseas éascaithe ar fáil anseo.

Tugadh an t-ábhar céanna do gach bord chun tús a chur leis an gcomhrá

Baill

Tá liosta de na Comhaltaí a bhí i láthair ag an gcéad chruinniú ar an mar a fhéadfaidh an Stát tír cheannródaíoch a dhéanamh d'Éirinn maidir le dul i ngleic le hAthrú Aeráide le fáil anseo