An Cúigiú Cruinniú den Tionól Saoránach maidir leis an Ochtú Leasú ar an mBunreacht

Bhí an cúigiú cruinniú agus an cruinniú deireanach ag an Tionól maidir leis an Ochtú Leasú ar an mBunreacht an 22-23 Aibreán 2017.

An cúigiú cruinniú den Tionól Saoránach maidir leis an Ochtú Leasú - Clár Oibre

Díríodh i gclár oibre an deiridh seachtaine ar mholtaí a dhéanamh trí vóta ballóide a chaitheamh agus bhí céimeanna éagsúla i gceist, mar atá; aontú ar na ceisteanna atá le cur san áireamh i mballóid; foclaíocht bheacht na ballóide nó na mballóidí a aontú; vótáil.

Thar aon rud eile, is ionann an Tionól agus pléghrúpa daonlathach agus ag deireadh chruinniú an Mhárta, tar éis ceithre seachtaine a thabhairt i mbun breithniú ar an ábhar, tugadh cuireadh do Bhaill moltaí a dhéanamh ar na cineálacha ceisteanna a cheap siad ar cheart vótáil orthu nó a cheap siad ba cheart a chur san áireamh ar pháipéar ballóide ar an deireadh seachtaine scoir. Is iad na moltaí seo is bunús le dréachtpháipéar ballóide a ullmhaíodh agus a scaipeadh ar na Baill roimh Cháisc.  Ba í an Cathaoirleach a bhí i gceannas na hoibre seo, le cúnamh ón nGrúpa Comhairleach Saineolaithe agus ó Ghrúpa Stiúrtha na mBall.

Rinneadh plé ar gach dréachtbhallóid, lena n-áirítear plé príobháideach comhchéime agus seisiúin ceisteanna agus freagraí chun an dréacht a scrúdú agus aon athruithe a moladh agus ar aontaigh na Baill agus an Cathaoirleach leo a dhéanamh.  Tá ord faoi leith ag baint leis an dréachtbhallóid, is é sin le rá go bhfuil gach ballóid ag brath ar thorthaí ballóidí eile a bhí ann roimhe agus d'fhéadfadh nach mbainfí gach ballóid amach.  Is féidir gach seisiún ceisteanna agus freagraí, plé agus comhaontú a rinneadh maidir le foclaíocht gach páipéir ballóide a fheiceáil ar an gcainéal atá againn ar Youtube

Rinneadh an vótáil faoi rún agus ba iad an tUasal John Fitzpatrick, iar-Cheann Comhairimh Chontae Átha Cliath, agus a fhoireann, a rinne maoirseacht uirthi.   Fógraíodh torthaí na ballóide a luaithe a bhí na vótaí comhairthe agus deimhnithe agus ba í an Cathaoirleach a rinne an fógra seo le linn seisiún poiblí a raibh an pobal in ann breathnú air beo.

Scaipeadh na cáipéisí seo a leanas ar na baill roimh an deireadh seachtaine seo:

Cuireadh cuid de na cáipéisí seo ar fáil de bharr gur iarr baill go gcuirfí ar fáil iad.

Imeachtaí an tSathairn

 Is féidir an t-aitheasc a thug an Cathaoirleach don Tionól Maidin Dé Sathairn a léamh anseo

Dé Sathairn, chuir Baill an Tionóil tús lena bplé ar an dréachtpháipéar ballóide. Rinne an Rúnaí, Sharon Finegan, cur i láthair ar conas a cheanglaítear na dréachtbhallóidí lena chéile agus ar na hiomalartuithe is féidir a bheith ann, ag brath ar thoradh na vótaí seicheamhacha. Chun an cur i láthair seo a fheiceáil, téigh go dtí an nasc seo.  

TABHAIR AR AIRD: Maidir le ráitis mhínithe an Cathaoirleach roimh gach ballóid, d'fhéadfadh nach mar a chéile go baileach an t-ábhar a cuireadh faoi bhráid daoine agus na scripteanna thíos. 

Tá tras-scríbhinn iomlán ar imeachtaí an lae ar fáil le léamh anseo.    

Ballóid 1

Is féidir míniú an Chathaoirligh ar dhréachtpháipéar 1 a léamh anseo

D'aontaigh na Baill ar théacs an pháipéir ballóide mar a moladh é.  Is féidir cóip den pháipéar ballóide ar chaith siad vóta air a fheiceáil anseo

Mhol na Baill trí bhallóid, le móramh 79 vóta in aghaidh 12 vóta, nach gcoinneofaí Airteagal 40.3.3° ina iomláine.  Tá breis eolais ar thoradh na ballóide ar fáil anseo

Ballóid 2

Is féidir míniú an Chathaoirligh ar dhréachtpháipéar 2 a léamh anseo

D'aontaigh na Baill ar théacs an pháipéir ballóide mar a moladh é. Is féidir cóip den pháipéar ballóide ar chaith siad vóta air a fheiceáil anseo

Mhol na Baill trí bhallóid, le móramh 50 vóta in aghaidh 39 vóta, Rogha 2: Gur cheart airteagal nua a chur in áit Airteagal 40.3.3° nó é a leasú.  Tá breis eolais ar thoradh na ballóide ar fáil anseo

Ballóid 3

Is féidir míniú an Chathaoirligh ar dhréachtpháipéar 3 a léamh anseo

Rinne na Baill athbhreithnithe ar dhréachtbhallóid 3 mar a scaipeadh cheana í.  Is féidr cóipe den pháipéar ballóide athbhreithnithe ar chaith na Baill vóta air a fheiceáil anseo

Mhol na Baill trí bhallóid, le móramh 51 vóta in aghaidh 38 vóta, Rogha 1: Ba cheart foráil bhunreachta a chur isteach in áit Airteagal 40.3.3°, lena dtabharfaí údarás go sainráite don Oireachtas reachtaíocht a rith chun dul i ngleic le foirceannadh toirchis, cearta na mbeo agus cearta na mná. Tá breis eolais ar thoradh na ballóide ar fáil anseo

Imeachtaí an Domhnaigh

Bhreithnigh na baill dréachtbhallóid 4B Dé Domhnaigh.

Tá tras-scríbhinn iomlán ar imeachtaí an lae ar fáil le léamh anseo.  

Ballóid 4B

Is féidir míniú an Chathaoirligh ar dhréachtbhallóid 4B a léamh anseo

Rinne na Baill athbhreithnithe ar dhréachtbhallóid 4B mar a scaipeadh cheana í. Is féidir cóip den pháipéar ballóide athbhreithnithe ar chaith na Baill vóta air a fheiceáil anseo

Tá sé molta ag 64% de Chomhaltaí gur cheart go mbeadh foirceannadh toirchis gan aon srianta dleathach. As an ngrúpa Comhaltaí sin:

  • Tá sé molta ag 48% díobh gur cheart go mbeadh foirceannadh toirchis gan aon srianta dleathach suas go dtí 12 seachtain toirchis agus sin amháin.
  • Tá sé molta ag 44 % díobh gur cheart go mbeadh foireceannadh toirchis gan aon srianta dleathach suas go dtí aois 22 seachtain toirchis agus sin amháin.
  • Tá sé molta ag 8% díobh gur cheart go mbeifí in ann toircheas a fhoirceannadh beag beann ar fhad an toirchis.

Ina theannta sin, mhol formhór de Chomhaltaí an Tionóil trí vóta ballóide na cúiseanna seo a leanas, ar chóir go mbeadh foirceannadh toirchis dleathach in Éirinn:

  • Sa chás go mbeadh baol dáiríre fisiciúil agus substaintiúil i gceist don bhean (99%)
  • Sa chás go mbeadh baol dáiríre agus substaintiúil ann go gcuirfeadh an bhean lámh ina bás féin (95%)
  • Sa chás go mbeadh baol tromchúiseach i gceist do shláinte fisiciúil na mná (93%)
  • Sa chás go mbeadh baol tromchúiseach i gceist do mheabhairshláinte na mná (90%)
  • Sa chás go mbeadh baol tromchúiseach i gceist do shláinte na mná (91%)
  • Sa chás go mbeadh sláinte fisiciúil na mná i mbaol  (79%)
  • Sa chás go mbeadh meabhairshláinte na mná i mbaol (78%)
  • Sa chás go mbeadh sláinte na mná i mbaol (78%)
  • Sa chás go bhfuil an bhean torrach de bharr éignithe (89%)
  • Go bhfuil mínormáltacht ag baint leis an bhféatas agus go meastar go gcaillfear é roimh a bhreith nó go gairid ina dhiaidh (89%)
  • Go bhfuil mínormáltacht shuntasach ag baint leis an bhféatas ach nach meastar go gcaillfear é roimh a bhreith nó go gairid ina dhiaidh (80%)
  • Cúiseanna Socheacnamaíochta (72%)

Maidir leis na cúiseanna thuasluaite sin ar fad, rinne na Comhaltaí moltaí faoi theorainneacha a cheart a bheith i bhfeidhm i dtaobh fhad an toirchis, más infheidhme.

Tá breis eolais ar thoradh na ballóide ar fáil anseo.   

Is féidir an méid a dúirt an Cathaoirleach mar fhocal scoir leis an Tionól tráthnóna Dé Domhnaigh a léamh anseo

Moltaí Coimhdeacha

Léirigh na Comhaltaí gur theastaigh uathu saincheisteanna beartais níos leithne a phlé seachas díreach athruithe dlíthiúla i gcónaí, a bhí léirithe i moltaí an Tionóil. Tráthnóna Dé Domhnaigh, bhí deis ag na Baill moltaí coimhdeacha a dhéanamh ar an ábhar.  Rinneadh moltaí ag úsáid na foirme seo. Ar na chúig mholadh choimhdeacha a chuir an Cathaoirleach san áireamh sa tuarascáil deiridh bhí:

    1. Gur chóir an t-oideachas sláinte gnéis agus caidreamh, lena n-áirítear réimsí frithghiniúna agus toilithe, i mbunscoileanna agus in iarbhunscoileanna, coláistí, clubanna óige agus eagraíochtaí eile atá bainteach le hoideachas agus le hidirghníomhú le daoine óga a fheabhsú.
    2. Rochtain níos fearr ar sheirbhísí cúram sláinte síolraithe a bheith ar fáil do gach bean – le seirbhísí pleanála clainne, cúram ospíse imbhreithe agus foirceannadh toirchis a thabhairt san áireamh más gá.
    3. Ba chóir go mbeadh rochtain ag gach bean ar an gcaighdeán céanna cúram cnáimhsí, lena n-áirítear, luathscanadh agus luaththástáil.  Ba chóir go mbeadh seirbhísí ar fáil do gach bean ar fud na tíre beag beann ar shuíomh geografach nó ar imthosca socheacnamaíocha
    4. Ba chóir feabhsúcháin a dhéanamh ar fud na tíre ó thaobh saoráidí comhairleoireachta agus tacaíochta do mhná atá torrach agus le linn toirchis agus, má gá, tar éis deireadh a chur le toircheas.
    5. Ba chóir tuilleadh breithnithe a dhéanamh ar cé a dhéanfaidh maoiniú agus a thabharfaidh faoi dheireadh a chur le toircheas in Éirinn.

Bhí díchoiriúlú a dhéanamh ar ghinmhilleadh, lena n-áirítear úsáid piollairí frithghiniúnacha; agus aitheantas agus cosaint a dhéanamh ar orgáin atáirgthe baineanna agus féinriar; curtha ar fáil freisin i bhfreagraí na gComhaltaí.

Breithniú

Ghlac na Baill páirt i bplé comhchéime le linn an deiridh seachtaine agus éascaitheoirí ag gach bord chun cabhrú leo. Tá breis eolais faoin bpróiseas éascaithe ar fáil anseo.

Tugadh ábhar do na daoine ag gach bord chun tús a chur leis an gcomhrá

Baill

Tá liosta de na Comhaltaí a bhí i láthair ag an cúigiú chruinniú ar an Ochtú Leasú ar an mBunreacht le fáil anseo